The general guidelines for using ISO 14001 to address environmental aspects and conditions within a specific environmental topic area.
8 modules + assessment35–50 minutesReviewed 19 September 2026
Language
Competence boundary
Completion of this course demonstrates awareness of ISO 14002-1 and its main concepts. It does not qualify the learner to implement, audit or provide professional interpretation of the guidance, and it is not an implementer or practitioner qualification. This course explains ISO 14002-1's concepts in original wording; it does not reproduce the document's text, which remains the property of ISO.
Module 1
What ISO 14002-1 is, and what it is for
ISO 14002-1:2019 is titled "Environmental management systems — Guidelines for using ISO 14001 to address environmental aspects and conditions within an environmental topic area — Part 1: General." It is guidance, not a requirements standard: an organization cannot be certified against ISO 14002-1 on its own, the way it can against ISO 14001. Instead, it explains how to apply the environmental management system ISO 14001 already requires to a more focused topic, such as water, climate or resources and waste, rather than treating every environmental aspect as equally undifferentiated.
What Part 1 does
Part 1 sets out the general guidance and common framework that the later, topic-specific parts of the series build on. It does not replace or duplicate anything ISO 14001 already requires; it supplements that framework with sharper, topic-relevant detail. ISO confirmed this edition current after a scheduled review completed in early 2026, so ISO 14002-1:2019 remains the published guidance this course reflects.
Knowledge checkCan an organization be certified against ISO 14002-1 on its own?
No. It is guidance for applying ISO 14001, not a separate certifiable requirements standard.
Module 2
Environmental aspects and environmental conditions: the core distinction
ISO 14001 already defines an environmental aspect: an element of an organization's activities, products or services that interacts or can interact with the environment, the direction running from the organization outward. ISO 14002-1 introduces a second, complementary idea: an environmental condition, the state or characteristic of the environment at a given time, such as water scarcity in a region, local air quality, or a shifting climate. A condition runs the other way. It is something about the environment, largely independent of what the organization does, that the organization has to understand and respond to.
Most topic areas involve both
Most topic areas involve both. A beverage plant's water abstraction is an aspect: something the plant does that affects the environment. The same plant operating in a region already under water stress is a condition: something about the environment that affects the plant's own risk, regardless of how carefully it manages its own abstraction. ISO 14002-1's guidance exists because managing only the aspect, while ignoring the condition, leaves an organization blind to exactly the risk a topic area is meant to surface.
Workplace example: the declining aquifer
Workplace example: A factory that has reduced its own water use every year can still face a supply interruption if the regional aquifer it depends on is declining for reasons unrelated to that factory. Tracking only the aspect (its own abstraction) misses the condition (regional water availability) that actually threatens its operations.
Try itA brewery is reviewing its water topic area. Which of these is an environmental condition rather than an aspect?
That's an aspect: something the brewery does that affects the environment.
Right. It's a state of the environment the brewery didn't cause but still depends on, so it can affect the organization from the outside in.
Another aspect: an interaction running from the organization out to the environment.
Knowledge checkWhat is the difference between an environmental aspect and an environmental condition, as this course uses the terms?
An aspect is how the organization's own activities, products or services interact with the environment. A condition is a state of the environment itself, largely independent of the organization, that the organization needs to understand and respond to.
Module 3
What a "topic area" is, and how the series is organized
A single, generic list of environmental aspects rarely gives an organization enough depth to manage a specific area of concern well. Water risk, climate risk and resource-and-waste risk each involve different data, different regulators, and different ways of thinking about significance. ISO 14002-1 exists to give the whole series a shared foundation, so each topic-specific part does not have to redefine terms like aspect, condition or significance from scratch.
The topic-specific parts
Three topic-specific parts build on this foundation: Part 2 addresses water management, Part 3 addresses climate change, and Part 4 addresses resources and waste, still under development as a draft international standard at the time of this course's review. Myaser Academy has a separate awareness course for each published topic-specific part; this course covers only the shared, general framework in Part 1.
Part
Topic area
0 of 4 matched
Knowledge checkWhy does the ISO 14002 series split water, climate, and resources and waste into separate parts instead of one combined document?
Because each topic area involves different data, interested parties and significance criteria, so a shared general framework in Part 1 lets each topic-specific part add depth without redefining common terms from scratch.
Module 4
Scoping a topic area for your organization
Not every organization needs to apply every topic area. ISO 14002-1's guidance starts from the same context review ISO 14001's Clause 4 already requires: what environmental aspects and conditions are actually relevant to this organization's activities, products, services and location. A logistics company with no water-intensive process has little reason to run the full water-management topic area with the same depth as a beverage manufacturer, even though both remain subject to ISO 14001 itself.
A life cycle perspective, extended to conditions
Once a topic area is judged relevant, ISO 14002-1 recommends the same life cycle perspective ISO 14001 already uses for aspects, extended to cover conditions too: considering where in an activity, product or service's life a relevant condition could create risk, not only where the organization's own aspect occurs.
Common misunderstanding: four separate systems
Common misunderstanding: adopting ISO 14002-1's guidance does not mean running four separate management systems, one per topic area. It means applying the one environmental management system ISO 14001 already requires with more relevant depth in the areas that matter to that organization.
Knowledge checkDoes every organization need to apply all four ISO 14002 topic areas?
No. An organization scopes in the topic areas relevant to its own context, aspects and conditions, the same way ISO 14001's Clause 4 already requires for aspects generally.
Module 5
Feeding topic-area findings into ISO 14001 planning
ISO 14002-1's guidance is not meant to sit beside an organization's environmental management system as a separate process. A significant aspect or a relevant condition identified through a topic area is meant to be treated as an input to the same planning ISO 14001's Clause 6 already requires: determining significant aspects, compliance obligations, and environmental objectives, and planning action to address them.
Why it has to reach Clause 6
This matters in practice because a finding that never reaches Clause 6 planning has no mechanism to become a resourced objective, a documented control, or a tracked action. A topic area's value comes from what it changes in the organization's existing planning, not from the analysis on its own.
Workplace example: water stress becomes an objective
Workplace example: A manufacturer applying the water-management topic area identifies regional water stress as a relevant condition. That finding only has an effect if it becomes an input to the organization's Clause 6 planning, for example a new environmental objective on reducing water dependency, not if it stays a standalone report nobody acts on.
Knowledge checkWhere should a significant finding from a topic area end up, according to this course?
As an input to the organization's existing ISO 14001 Clause 6 planning, such as its significant aspects, objectives or compliance obligations, not as a standalone analysis kept separate from the management system.
Module 6
Indicators and monitoring within a topic area
A generic environmental performance indicator rarely tells an organization much about one specific topic area. ISO 14002-1 encourages topic-relevant indicators, tracking a water metric for the water topic area or a climate-related metric for the climate topic area, so that the monitoring and measurement ISO 14001's Clause 9 already requires produces information that is actually meaningful for that topic, not only a generic number.
The same audit and review cycle
This still runs through the same internal audit and management review cycle ISO 14001 already establishes. Adding a topic-relevant indicator does not create a second audit programme or a second management review; it adds a more relevant data point to the one the organization already has.
Knowledge checkDoes adopting topic-relevant indicators under ISO 14002-1 require a separate audit programme?
No. Topic-relevant indicators feed into the same internal audit and management review cycle ISO 14001's Clause 9 already requires; they add relevant data, not a parallel process.
Module 7
Interested parties within a topic area
ISO 14001's Clause 4 already requires an organization to identify its interested parties and their relevant needs and expectations. A topic area often surfaces parties a generic environmental review would miss: a regional water authority for the water topic area, or climate-focused regulators and investors for the climate topic area. ISO 14002-1's guidance is to identify these topic-relevant parties specifically, rather than relying on a generic interested-party list that was never built with that topic in mind.
Common misunderstanding: it isn't public relations
Common misunderstanding: engaging topic-relevant interested parties is not a public-relations exercise. Their needs and expectations are meant to genuinely inform the organization's understanding of its own significant aspects and conditions within that topic area.
Knowledge checkWhy might a generic interested-party list miss parties relevant to a specific topic area?
Because it was not built with that topic in mind; a topic area often involves distinct parties, such as a regional water authority or climate-focused regulators, that a generic environmental review would not surface.
Module 8
What this guidance does not do, and where this course's awareness ends
ISO 14002-1 does not create new certifiable requirements. An organization's environmental management system is still assessed against ISO 14001 itself; applying ISO 14002-1's guidance well can make that system's aspects, conditions, objectives and controls more relevant to a specific topic, but it does not change what a certification body audits against. Parts 2 and 3 of the series, on water and climate, are published; Part 4, on resources and waste, remains a draft international standard, not yet a published guidance document, at the time of this course's review.
Competence boundary, restated
Completion of this course demonstrates awareness of ISO 14002-1 and its main concepts. It does not qualify the learner to implement or audit this guidance, or to interpret it professionally. Implementing an environmental management system, including applying topic-area guidance to it, requires separate, dedicated training and, for the underlying ISO 14001 system, an accredited certification body if certification is sought.
Knowledge checkDoes applying ISO 14002-1's guidance change what a certification body audits against?
No. Certification is still assessed against ISO 14001 itself; ISO 14002-1 helps make that system's content more relevant to a specific topic, without creating a separate certifiable requirement.
حدود الكفاءة
يُظهر إتمام هذه الدورة وعيًا بمبادئ ISO 14002-1 ومفاهيمه الرئيسية. ولا يؤهل المتعلم لتطبيق هذا الدليل أو تدقيقه أو تقديم تفسير مهني له، وهو ليس مؤهلاً كمنفّذ أو ممارس. تشرح هذه الدورة مفاهيم ISO 14002-1 بصياغة أصلية؛ ولا تستنسخ نص الوثيقة، الذي يظل ملكًا لمنظمة الآيزو.
الوحدة 1
ما هو ISO 14002-1، وما الغرض منه
يحمل ISO 14002-1:2019 عنوان "أنظمة إدارة البيئة — إرشادات لاستخدام ISO 14001 لمعالجة الجوانب والظروف البيئية ضمن مجال موضوعي بيئي — الجزء 1: عام". هذه وثيقة إرشادية لا معيار متطلبات: لا يمكن اعتماد منظمة وفق ISO 14002-1 بمفرده، كما يمكن اعتمادها وفق ISO 14001. بل يشرح كيفية تطبيق نظام إدارة البيئة الذي يشترطه ISO 14001 أصلاً على مجال أكثر تركيزًا، كالماء أو المناخ أو الموارد والنفايات، بدلاً من معاملة كل جانب بيئي بالتساوي دون تمييز.
ما يقدمه الجزء الأول
يضع الجزء 1 الإرشادات العامة والإطار المشترك الذي تُبنى عليه الأجزاء اللاحقة الخاصة بمواضيع محددة من السلسلة. وهو لا يحل محل أي شيء يشترطه ISO 14001 أصلاً أو يكرره؛ بل يكمّل ذلك الإطار بتفاصيل أكثر دقة وصلة بالموضوع. وأكدت الآيزو أن هذه النسخة لا تزال سارية بعد مراجعة مجدولة اكتملت في أوائل 2026، لذا يظل ISO 14002-1:2019 هو الإرشاد المنشور الذي تعكسه هذه الدورة.
اختبار سريعهل يمكن اعتماد منظمة وفق ISO 14002-1 بمفرده؟
لا. إنه إرشاد لتطبيق ISO 14001، وليس معيار متطلبات قابل للاعتماد بشكل منفصل.
الوحدة 2
الجوانب البيئية والظروف البيئية: التمييز الجوهري
يُعرّف ISO 14001 أصلاً الجانب البيئي: عنصر من أنشطة المنظمة ومنتجاتها وخدماتها يتفاعل أو يمكن أن يتفاعل مع البيئة، والاتجاه فيه من المنظمة إلى الخارج. ويُدخل ISO 14002-1 فكرة ثانية مكمّلة: الظرف البيئي، وهو حالة البيئة أو خاصيتها في وقت معين، كندرة المياه في منطقة، أو جودة الهواء المحلية، أو تغيّر المناخ. يسير الظرف في الاتجاه المعاكس. إنه شيء يتعلق بالبيئة، مستقل إلى حد كبير عما تفعله المنظمة، يجب على المنظمة فهمه والاستجابة له.
معظم المجالات تشمل الاثنين
تتضمن معظم المجالات الموضوعية كليهما. سحب مصنع مشروبات للمياه هو جانب: شيء يفعله المصنع يؤثر على البيئة. أما تشغيل المصنع نفسه في منطقة تعاني أصلاً من إجهاد مائي فهو ظرف: شيء يتعلق بالبيئة يؤثر على مخاطر المصنع نفسه، بصرف النظر عن مدى عناية إدارته لسحبه الخاص. توجد إرشادات ISO 14002-1 لأن إدارة الجانب فقط، مع تجاهل الظرف، تترك المنظمة عمياء عن بالضبط المخاطرة التي صُمم المجال الموضوعي لكشفها.
مثال من مكان العمل: الخزان الجوفي المتناقص
مثال من موقع العمل: مصنع خفّض استخدامه للمياه كل عام لا يزال يمكن أن يواجه انقطاعًا في الإمداد إذا كان طبقة المياه الجوفية الإقليمية التي يعتمد عليها تتراجع لأسباب لا علاقة لها بذلك المصنع. تتبع الجانب فقط (سحبه الخاص) يفوّت الظرف (توفر المياه الإقليمي) الذي يهدد عملياته فعليًا.
جرّب بنفسكيراجع مصنع جعة مجال المياه لديه. أي مما يلي ظرف بيئي وليس جانبًا بيئيًا؟
هذا جانب: شيء يفعله المصنع ويؤثر في البيئة.
صحيح. إنه حالة في البيئة لم يسببها المصنع لكنه يعتمد عليها، فقد تؤثر في المؤسسة من الخارج إلى الداخل.
جانب آخر: تفاعل يتجه من المؤسسة إلى البيئة.
اختبار سريعما الفرق بين الجانب البيئي والظرف البيئي، كما تستخدم هذه الدورة المصطلحين؟
الجانب هو كيفية تفاعل أنشطة المنظمة ومنتجاتها وخدماتها مع البيئة. الظرف هو حالة للبيئة نفسها، مستقلة إلى حد كبير عن المنظمة، يجب على المنظمة فهمها والاستجابة لها.
الوحدة 3
ما هو "المجال الموضوعي"، وكيف نُظّمت السلسلة
نادرًا ما تمنح قائمة عامة واحدة من الجوانب البيئية المنظمة عمقًا كافيًا لإدارة مجال اهتمام محدد بشكل جيد. تتضمن مخاطر المياه ومخاطر المناخ ومخاطر الموارد والنفايات كل منها بيانات مختلفة، وجهات تنظيمية مختلفة، وطرقًا مختلفة للتفكير في الجوهرية. يوجد ISO 14002-1 ليمنح السلسلة بأكملها أساسًا مشتركًا، بحيث لا يضطر كل جزء موضوعي محدد إلى إعادة تعريف مصطلحات كالجانب أو الظرف أو الجوهرية من الصفر.
الأجزاء الخاصة بالمجالات
تُبنى ثلاثة أجزاء موضوعية محددة على هذا الأساس: يتناول الجزء 2 إدارة المياه، ويتناول الجزء 3 تغيّر المناخ، ويتناول الجزء 4 الموارد والنفايات، وهو لا يزال قيد التطوير كمعيار دولي مسودة وقت مراجعة هذه الدورة. لدى أكاديمية مايسر دورة توعية منفصلة لكل جزء موضوعي منشور؛ وتغطي هذه الدورة الإطار العام المشترك في الجزء 1 فقط.
الجزء
المجال
تمت مطابقة 0 من 4
اختبار سريعلماذا تقسّم سلسلة ISO 14002 المياه والمناخ والموارد والنفايات إلى أجزاء منفصلة بدلاً من وثيقة واحدة مجمعة؟
لأن كل مجال موضوعي يتضمن بيانات وأطرافًا معنية ومعايير جوهرية مختلفة، لذا يتيح الإطار العام المشترك في الجزء 1 لكل جزء موضوعي محدد إضافة عمق دون إعادة تعريف المصطلحات المشتركة من الصفر.
الوحدة 4
تحديد نطاق مجال موضوعي لمنظمتك
ليست كل منظمة بحاجة لتطبيق كل مجال موضوعي. تبدأ إرشادات ISO 14002-1 من مراجعة السياق ذاتها التي يشترطها البند 4 من ISO 14001 أصلاً: ما الجوانب والظروف البيئية ذات الصلة فعليًا بأنشطة هذه المنظمة ومنتجاتها وخدماتها وموقعها. شركة لوجستيات دون أي عملية كثيفة استهلاك للمياه لديها سبب ضئيل لتشغيل مجال إدارة المياه بالكامل بالعمق ذاته الذي تحتاجه شركة تصنيع مشروبات، رغم أن كلتيهما تبقى خاضعة لـISO 14001 نفسه.
منظور دورة الحياة، ممتدًا إلى الظروف
بمجرد الحكم بأن مجالاً موضوعيًا ذو صلة، يوصي ISO 14002-1 بمنظور دورة الحياة نفسه الذي يستخدمه ISO 14001 أصلاً للجوانب، ممتدًا ليشمل الظروف أيضًا: مراعاة أين في عمر نشاط أو منتج أو خدمة يمكن أن يخلق ظرف ذو صلة مخاطرة، لا فقط أين يحدث جانب المنظمة نفسه.
سوء فهم شائع: أربعة أنظمة منفصلة
سوء فهم شائع: اعتماد إرشادات ISO 14002-1 لا يعني تشغيل أربعة أنظمة إدارة منفصلة، واحد لكل مجال موضوعي. بل يعني تطبيق نظام إدارة البيئة الواحد الذي يشترطه ISO 14001 أصلاً بعمق أكثر صلة في المجالات ذات الأهمية لتلك المنظمة.
اختبار سريعهل تحتاج كل منظمة لتطبيق المجالات الموضوعية الأربعة لسلسلة ISO 14002 كلها؟
لا. تحدد المنظمة نطاق المجالات الموضوعية ذات الصلة بسياقها وجوانبها وظروفها الخاصة، بالطريقة نفسها التي يشترطها البند 4 من ISO 14001 أصلاً للجوانب عمومًا.
الوحدة 5
تغذية نتائج المجال الموضوعي في تخطيط ISO 14001
لا يُقصد بإرشادات ISO 14002-1 أن تجلس إلى جانب نظام إدارة البيئة للمنظمة كعملية منفصلة. يُقصد بجانب جوهري أو ظرف ذي صلة تم تحديده من خلال مجال موضوعي أن يُعامل كمُدخل للتخطيط ذاته الذي يشترطه البند 6 من ISO 14001 أصلاً: تحديد الجوانب الجوهرية والتزامات الامتثال والأهداف البيئية، وتخطيط إجراءات لمعالجتها.
لماذا يجب أن يصل إلى البند 6
يهم هذا عمليًا لأن أي نتيجة لا تصل إلى تخطيط البند 6 ليس لها آلية لتصبح هدفًا مزودًا بالموارد، أو ضابطًا موثقًا، أو إجراءً متابَعًا. تأتي قيمة المجال الموضوعي مما يغيّره في تخطيط المنظمة القائم، لا من التحليل وحده.
مثال من مكان العمل: الإجهاد المائي يصبح هدفًا
مثال من موقع العمل: مُصنّع يطبق مجال إدارة المياه الموضوعي يحدد الإجهاد المائي الإقليمي كظرف ذي صلة. لا يكون لهذه النتيجة أثر إلا إذا أصبحت مُدخلاً لتخطيط البند 6 لدى المنظمة، كهدف بيئي جديد لتقليل الاعتماد على المياه مثلاً، لا إذا بقيت تقريرًا قائمًا بذاته لا يتصرف أحد بناءً عليه.
اختبار سريعأين ينبغي أن تنتهي نتيجة جوهرية من مجال موضوعي، وفقًا لهذه الدورة؟
كمُدخل لتخطيط البند 6 القائم لدى المنظمة وفق ISO 14001، كجوانبها الجوهرية أو أهدافها أو التزامات امتثالها، لا كتحليل قائم بذاته منفصل عن نظام الإدارة.
الوحدة 6
المؤشرات والمراقبة ضمن مجال موضوعي
نادرًا ما يخبر مؤشر أداء بيئي عام المنظمة بالكثير عن مجال موضوعي محدد واحد. يشجع ISO 14002-1 على مؤشرات ذات صلة بالموضوع، كتتبع مقياس مائي لمجال المياه الموضوعي أو مقياس متعلق بالمناخ لمجال المناخ الموضوعي، بحيث تنتج المراقبة والقياس اللذان يشترطهما البند 9 من ISO 14001 أصلاً معلومات ذات معنى فعلي لذلك الموضوع، لا مجرد رقم عام.
دورة التدقيق والمراجعة نفسها
يظل هذا يمر عبر دورة التدقيق الداخلي ومراجعة الإدارة ذاتها التي يرسيها ISO 14001 أصلاً. إضافة مؤشر ذي صلة بالموضوع لا ينشئ برنامج تدقيق ثانٍ أو مراجعة إدارة ثانية؛ بل يضيف نقطة بيانات أكثر صلة إلى ما تملكه المنظمة أصلاً.
اختبار سريعهل يتطلب اعتماد مؤشرات ذات صلة بالموضوع بموجب ISO 14002-1 برنامج تدقيق منفصلاً؟
لا. تُغذي المؤشرات ذات الصلة بالموضوع دورة التدقيق الداخلي ومراجعة الإدارة ذاتها التي يشترطها البند 9 من ISO 14001 أصلاً؛ فهي تضيف بيانات ذات صلة، لا عملية موازية.
الوحدة 7
الأطراف المعنية ضمن مجال موضوعي
يشترط البند 4 من ISO 14001 أصلاً أن تحدد المنظمة أطرافها المعنية واحتياجاتهم وتوقعاتهم ذات الصلة. غالبًا ما يُظهر مجال موضوعي أطرافًا قد تفوتها مراجعة بيئية عامة: سلطة مياه إقليمية لمجال المياه الموضوعي، أو جهات تنظيمية ومستثمرون مركّزون على المناخ لمجال المناخ الموضوعي. توصي إرشادات ISO 14002-1 بتحديد هؤلاء الأطراف ذوي الصلة بالموضوع تحديدًا، بدلاً من الاعتماد على قائمة أطراف معنية عامة لم تُبنَ أصلاً مع مراعاة ذلك الموضوع.
سوء فهم شائع: ليس علاقات عامة
سوء فهم شائع: إشراك الأطراف المعنية ذوي الصلة بالموضوع ليس ممارسة علاقات عامة. يُقصد باحتياجاتهم وتوقعاتهم أن تُثري فعليًا فهم المنظمة لجوانبها وظروفها الجوهرية ضمن ذلك المجال الموضوعي.
اختبار سريعلماذا قد تفوّت قائمة أطراف معنية عامة أطرافًا ذات صلة بمجال موضوعي محدد؟
لأنها لم تُبنَ أصلاً مع مراعاة ذلك الموضوع؛ فغالبًا ما يتضمن مجال موضوعي أطرافًا مميزة، كسلطة مياه إقليمية أو جهات تنظيمية مركّزة على المناخ، لا تُظهرها مراجعة بيئية عامة.
الوحدة 8
ما لا تفعله هذه الإرشادات، وأين ينتهي وعي هذه الدورة
لا ينشئ ISO 14002-1 متطلبات جديدة قابلة للاعتماد. لا يزال نظام إدارة البيئة للمنظمة يُقيَّم مقابل ISO 14001 نفسه؛ يمكن لتطبيق إرشادات ISO 14002-1 بشكل جيد أن يجعل جوانب ذلك النظام وظروفه وأهدافه وضوابطه أكثر صلة بموضوع محدد، لكنه لا يغيّر ما تدقق جهة الاعتماد مقابله. الجزآن 2 و3 من السلسلة، عن المياه والمناخ، منشوران؛ ويظل الجزء 4، عن الموارد والنفايات، معيارًا دوليًا مسودة، لا وثيقة إرشادية منشورة بعد، وقت مراجعة هذه الدورة.
حدود الكفاءة، مُعادة
يُظهر إتمام هذه الدورة وعيًا بمبادئ ISO 14002-1 ومفاهيمه الرئيسية. ولا يؤهل المتعلم لتطبيق هذا الدليل أو تدقيقه أو تفسيره مهنيًا. يتطلب تطبيق نظام إدارة بيئية، بما في ذلك تطبيق إرشادات المجال الموضوعي عليه، تدريبًا منفصلاً ومخصصًا، ويتطلب نظام ISO 14001 الأساسي جهة اعتماد معتمَدة إذا كان الاعتماد مطلوبًا.
اختبار سريعهل يغيّر تطبيق إرشادات ISO 14002-1 ما تدقق جهة الاعتماد مقابله؟
لا. لا يزال الاعتماد يُقيَّم مقابل ISO 14001 نفسه؛ يساعد ISO 14002-1 على جعل محتوى ذلك النظام أكثر صلة بموضوع محدد، دون إنشاء متطلب منفصل قابل للاعتماد.
Sînorê hijmandinê
Qedandina vê dersê hişyariya prensîbên ISO 14002-1 û têgehên wê yên sereke nîşan dide. Ne xwendekar ji bo sepandin, teftîşkirin an şîrovekirina pîşeyî ya vê rêberiyê pêbawer dike, û ne jî sertîfîkayeke sepênerî an pratîkkerî ye. Ev ders têgehên ISO 14002-1 bi peyvên orîjînal rave dike; nivîsa belgeyê, ku milkê ISO dimîne, venagêre.
Modul 1
ISO 14002-1 çi ye, û ji bo çi ye
ISO 14002-1:2019 sernavê xwe wek "Pergalên rêveberiya jîngehê — Rêberî ji bo bikaranîna ISO 14001 da ku pêjek û rewşên jîngehî di nav qadeke mijarî ya jîngehî de bêne çareserkirin — Beş 1: Giştî" digire. Ev belgeyeke rêberiyê ye, ne standardek mercan: rêxistinek nikare bi tenê li gorî ISO 14002-1 bê pejirandin, wek çawa dikare li gorî ISO 14001 bê pejirandin. Li şûna wê, ew rave dike ka çawa pergala rêveberiya jîngehê ya ku ISO 14001 jixwe dixwaze li ser qadeke pêşbaziyîtir tê sepandin, wek av, avhewa an çavkanî û bermahî, li şûna meya her pêjekekê wek wekhev bêyî cudakirinê.
Beşa 1 çi dike
Beş 1 rêberiyên giştî û çarçoveya hevpar datîne ku beşên paşerojê yên taybet ên li ser mijaran li ser wan ava dibin. Ew şûna tiştekî ku ISO 14001 jixwe dixwaze nagire an dubare nake; ew wê çarçoveyê bi hûrgiliyên zelaltir û têkildar bi mijarê temam dike. ISO piştrast kir ku ev guhertoya niha piştî venêrîneke plankirî ya ku di destpêka 2026an de qediya wekhev dimîne, ji ber vê ISO 14002-1:2019 rêberiya weşandî ya ku ev ders vedigire dimîne.
Kontrola zanînêMa rêxistinek dikare bi tenê li gorî ISO 14002-1 bê pejirandin?
Na. Ew rêberiyek e ji bo sepandina ISO 14001, ne standardeke mercan a ku bi serê xwe were pejirandin.
Modul 2
Pêjekên jîngehî û rewşên jîngehî: cudahiya bingehîn
ISO 14001 jixwe pêjeka jîngehî pênase dike: elementek ji çalakî, berhem an xizmetên rêxistinekê ku bi jîngehê re têkildar e an dikare bibe, aliyê ku ji rêxistinê ber bi derve ve diçe. ISO 14002-1 têgeheke duyem, temamker, tîne nav: rewşa jîngehî, rewş an taybetmendiya jîngehê di demeke diyarkirî de, wek kêmasiya avê ya li herêmekê, kalîteya hewayê ya herêmî, an avhewayeke di guherînê de. Rewş bi aliyê din ve diçe. Ew tiştek li ser jîngehê ye, bi giranî serbixwe ji tiştê ku rêxistin dike, ku rêxistin divê fêm bike û bersivê bide.
Piraniya qadan herduyan dihewînin
Piraniya qadên mijarî her duyan digirin. Kişandina avê ya kargeheke vexwarinê pêjek e: tiştek ku kargeh dike û bandorê li jîngehê dike. Xebitandina heman kargehê li herêmeke ku jixwe di bin stresa avê de ye rewşek e: tiştek li ser jîngehê ye ku bandorê li metirsiya kargehê bi xwe dike, bêyî ka ew çiqasî baldar kişandina xwe ya avê birêve dibe. Rêberiya ISO 14002-1 heye ji ber ku rêveberiya tenê pêjekê, bêyî guh dayîna rewşê, rêxistinê kor dihêle li hember tam wê metirsiyê ku qadeke mijarî ji bo eşkerekirinê hatiye çêkirin.
Mînaka cihê kar: akîfera ku kêm dibe
Mînakek ji cîhê kar: Kargehek ku her sal bikaranîna xwe ya avê kêm kiriye hîn jî dikare rûbirûyê veqetîna peydakirinê bimîne heke tebeqeya avê ya herêmî ya ku ew pê ve girêdayî ye ji sedemên ne têkildar bi wê kargehê ve kêm dibe. Şopandina tenê pêjekê (kişandina wê ya xwe) rewşê (peydabûna avê ya herêmî) ya ku bi rastî xebatên wê tehdît dike jê dihêle.
BiceribîneBîraxaneyek qada avê ya xwe dinirxîne. Kîjan ji van rewşeke jîngehê ye û ne alî ye?
Ev alî ye: tiştek e ku bîraxane dike û bandorê li jîngehê dike.
Rast e. Ew rewşeke jîngehê ye ku bîraxane nebûye sedem lê pê ve girêdayî ye, ji ber vê dikare ji derve ber bi hundir bandorê li rêxistinê bike.
Aliyekî din: têkiliyek ku ji rêxistinê ber bi jîngehê ve diçe.
Kontrola zanînêFerqa di navbera pêjeka jîngehî û rewşa jîngehî, wek ku ev ders van termên bikar tîne, çi ye?
Pêjek çawa çalakî, berhem an xizmetên rêxistinê bi jîngehê re têkildar dibin e. Rewş rewşeke jîngehê bi xwe ye, bi giranî serbixwe ji rêxistinê, ku rêxistin divê fêm bike û bersivê bide.
Modul 3
"Qada mijarî" çi ye, û çawa malbat hatiye rêxistin kirin
Kêm caran lîsteyeke giştî ya bi tenê ya pêjekên jîngehî kûrahiya têr dide rêxistinê da ku qadeke taybet a xemgîniyê baş birêve bibe. Metirsiya avê, metirsiya avhewa û metirsiya çavkanî û bermahiyê her yek daneyên cuda, rêziknasên cuda, û awayên cuda ên ramîna li ser girîngiyê digirin. ISO 14002-1 heye da ku tevahiya malbatê bingehek hevpar bide, bi vî awayî ne pêwist e her beşek mijarî ya taybet termên wek pêjek an rewş an girîngiyê ji nû ve, ji destpêkê, pênase bike.
Beşên taybet bi mijaran
Sê beşên mijarî yên taybet li ser vê bingehê ava dibin: Beş 2 rêveberiya avê vedigire, Beş 3 guherîna avhewa vedigire, û Beş 4 çavkanî û bermahiyê vedigire, ku hîn jî wek standardeke navneteweyî ya mesûde di dema venêrîna vê dersê de di bin pêşxistinê de ye. Akademiya Myaser dersek hişyariyê ya cuda ji bo her beşa mijarî ya weşandî heye; ev ders tenê çarçoveya giştî ya hevpar di Beş 1 de vedigire.
Beş
Qada mijarê
0 ji 4 hatin hevgirtin
Kontrola zanînêÇima malbata ISO 14002 av, avhewa, û çavkanî û bermahiyê dabeşî beşên cuda dike li şûna belgeyeke yekgirtî?
Ji ber ku her qadeke mijarî daneyên cuda, aliyên eleqedar û pîvanên girîngiyê yên cuda digire, ji ber vê çarçoveya giştî ya hevpar di Beş 1 de dihêle her beşeke mijarî ya taybet kûrahiyê zêde bike bêyî ku termên hevpar ji nû ve, ji destpêkê, pênase bike.
Modul 4
Diyarkirina qadeke mijarî ji bo rêxistina te
Ne her rêxistin pêwîstî bi sepandina her qadeke mijarî heye. Rêberiya ISO 14002-1 ji heman venêrîna çarçoveyê ya ku Benda 4 ya ISO 14001 jixwe dixwaze dest pê dike: kîjan pêjek û rewşên jîngehî bi rastî bi çalakî, berhem, xizmet û cîhê vê rêxistinê ve têkildar in. Kompaniyeke lojîstîkê ya bêyî proseseke bi kelûpela avê ya girîng sedemeke kêm heye ku tevahiya qada rêveberiya avê bi heman kûrahiyê ya ku hilberînerekî vexwarinê hewce dike bixebitîne, her çend her du jî hîn jî di bin ISO 14001 bi xwe de ne.
Perspektîfa çerxa jiyanê, ber bi rewşan ve dirêjkirî
Piştî ku qadeke mijarî wek têkildar tê dîtin, ISO 14002-1 heman perspektîfa çerxa jiyanê ya ku ISO 14001 jixwe ji bo pêjekan bikar tîne pêşniyar dike, dirêjkirî da ku rewşan jî bigire nav xwe: hesibandina li kû derê di emrê çalakî, berhem an xizmetekê de rewşeke têkildar dikare metirsiyê biafirîne, ne tenê li kû derê pêjeka rêxistinê bi xwe diqewime.
Têgihîştineke şaş a berbelav: çar sîstemên cuda
Têgihiştineke çewt a gelemperî: pejirandina rêberiya ISO 14002-1 tê wateya xebitandina çar pergalên rêveberiyê yên cuda, yek ji bo her qadeke mijarî, nake. Ew tê wateya sepandina wê pergala rêveberiya jîngehê ya yekane ku ISO 14001 jixwe dixwaze bi kûrahiyeke têkildartir di qadên ku ji bo wê rêxistinê girîng in de.
Kontrola zanînêMa her rêxistin pêwîstî bi sepandina her çar qadên mijarî yên ISO 14002 heye?
Na. Rêxistin qadên mijarî yên ku bi çarçove, pêjek û rewşên xwe ve têkildar in diyar dike, bi heman awayê ku Benda 4 ya ISO 14001 jixwe ji bo pêjekan bi giştî dixwaze.
Modul 5
Têketina encamên qada mijarî di plansaziya ISO 14001 de
Rêberiya ISO 14002-1 ne li ber pergala rêveberiya jîngehê ya rêxistinê wek prosesek cuda bimîne tê mebest kirin. Pêjekek girîng an rewşek têkildar a ku bi rêya qadeke mijarî hatiye nasîn tê mebest kirin ku wek têketinek ji bo plansaziya ku Benda 6 ya ISO 14001 jixwe dixwaze were dîtin: diyarkirina pêjekên girîng, erkên lihevkirinê, û armancên jîngehî, û plansazkirina çalakiyên ji bo çareserkirina wan.
Çima divê bigihîje Benda 6
Ev di pratîkê de girîng e ji ber ku encamek ku qet nagihîje plansaziya Benda 6 ti mekanîzmayekê tune ku bibe armancek çavkanîdar, kontrolek belgekirî, an çalakiyeke şopandî. Nirxa qadeke mijarî ji tiştê ku ew di plansaziya rêxistinê ya heyî de diguherîne tê, ne ji analîzê bi tena serê xwe.
Mînaka cihê kar: zexta avê dibe armanc
Mînakek ji cîhê kar: Berhemdarek ku qada mijarî ya rêveberiya avê disepîne stresa avê ya herêmî wek rewşeke têkildar nas dike. Ev encam tenê bandorekê heye heke bibe têketinek ji bo plansaziya Benda 6 ya rêxistinê, mînak armancek jîngehî ya nû li ser kêmkirina girêdayîbûna avê, ne heke wek raporek serbixwe bimîne ku kes li gorî wê tevnagere.
Kontrola zanînêEncamek girîng a ji qadeke mijarî divê li kû biqede, li gorî vê dersê?
Wek têketinek ji bo plansaziya heyî ya Benda 6 ya ISO 14001 ya rêxistinê, wek pêjekên wê yên girîng, armanc an erkên lihevkirinê, ne wek analîzeke serbixwe ya cuda ji pergala rêveberiyê.
Modul 6
Pêşandan û çavdêrî di nav qadeke mijarî de
Kêm caran pêşandaneke performansa jîngehî ya giştî gelek tiştî li ser qadeke mijarî ya taybet ji rêxistinê re dibêje. ISO 14002-1 pêşandanên têkildar bi mijarê teşwîq dike, wek şopandina pîvaneke avê ji bo qada mijarî ya avê an pîvaneke têkildar bi avhewa ji bo qada mijarî ya avhewa, bi vî awayî çavdêrî û pîvana ku Benda 9 ya ISO 14001 jixwe dixwaze agahiyên ku bi rastî ji bo wê mijarê wateyî ne çêdike, ne tenê hejmareke giştî.
Heman çerxa teftîş û nirxandinê
Ev hîn jî di heman çerxa teftîşa hundirîn û venêrîna rêveberiyê ya ku ISO 14001 jixwe datîne re derbas dibe. Zêdekirina pêşandaneke têkildar bi mijarê bernameyeke teftîşê ya duyem an venêrîneke rêveberiyê ya duyem çênake; ew xala daneyê ya têkildartir li ser tiştê ku rêxistin jixwe heye zêde dike.
Kontrola zanînêMa pejirandina pêşandanên têkildar bi mijarê di bin ISO 14002-1 de bernameyeke teftîşê ya cuda hewce dike?
Na. Pêşandanên têkildar bi mijarê heman çerxa teftîşa hundirîn û venêrîna rêveberiyê ya ku Benda 9 ya ISO 14001 jixwe dixwaze têdigihîjin; ew daneyên têkildar zêde dikin, ne prosesek paralel.
Modul 7
Aliyên eleqedar di nav qadeke mijarî de
Benda 4 ya ISO 14001 jixwe ji rêxistinê dixwaze aliyên xwe yên eleqedar û hewce û hêviyên wan ên têkildar diyar bike. Qadeke mijarî bi gelemperî aliyên ku venêrîneke jîngehî ya giştî wan jê dihêle eşkere dike: rêveberiyeke avê ya herêmî ji bo qada mijarî ya avê, an rêziknasên û veberhênerên ku li ser avhewa hûr dibin ji bo qada mijarî ya avhewa. Rêberiya ISO 14002-1 diyarkirina van aliyên têkildar bi mijarê bi taybetî pêşniyar dike, li şûna pişt bi lîsteyeke aliyên eleqedar a giştî ya ku qet bi mijarê re di hişê xwe de nehatiye çêkirin girêdan.
Têgihîştineke şaş a berbelav: ne têkiliyên giştî ye
Têgihiştineke çewt a gelemperî: beşdarîkirina aliyên eleqedar ên têkildar bi mijarê ne peywendiyeke giştî ye. Hewce û hêviyên wan tê mebest kirin ku bi rastî têgihiştina rêxistinê ya pêjek û rewşên xwe yên girîng di nav wê qada mijarî de zêde bikin.
Kontrola zanînêÇima lîsteyeke aliyên eleqedar a giştî dibe ku aliyên têkildar bi qadeke mijarî ya taybet jê bihêle?
Ji ber ku ew qet bi wê mijarê re di hişê xwe de nehatiye çêkirin; qadeke mijarî bi gelemperî aliyên cihêreng digire nav xwe, wek rêveberiyeke avê ya herêmî an rêziknasên li ser avhewa hûr dibin, ku venêrîneke jîngehî ya giştî wan eşkere nake.
Modul 8
Ev rêberî çi nake, û hişyariya vê dersê li kû diqede
ISO 14002-1 mercên nû yên pejirînbar çênake. Pergala rêveberiya jîngehê ya rêxistinê hîn jî li hember ISO 14001 bi xwe tê nirxandin; sepandina rêberiya ISO 14002-1 bi baş dikare pêjek, rewş, armanc û kontrolên wê pergalê têkildartir bi mijarekê taybet bike, lê ew tiştê ku saziyeke pejirandinê li hemberê teftîş dike naguherîne. Beş 2 û 3 yên malbatê, li ser av û avhewa, hatine weşandin; Beş 4, li ser çavkanî û bermahiyê, di dema venêrîna vê dersê de hîn jî standardeke navneteweyî ya mesûde ye, ne belgeyeke rêberiyê ya weşandî.
Sînorê hijmandinê, dubare
Qedandina vê dersê hişyariya prensîbên ISO 14002-1 û têgehên wê yên sereke nîşan dide. Ne xwendekar ji bo sepandin, teftîşkirin an şîrovekirina pîşeyî ya vê rêberiyê pêbawer dike. Sepandina pergaleke rêveberiya jîngehê, di nav de sepandina rêberiya qada mijarî li ser wê, perwerdehiyeke cuda û taybet hewce dike, û pergala ISO 14001 ya bingehîn, heke pejirandin were xwestin, saziyeke pejirandinê ya pejirandî hewce dike.
Kontrola zanînêMa sepandina rêberiya ISO 14002-1 tiştê ku saziyeke pejirandinê li hemberê teftîş dike diguherîne?
Na. Pejirandin hîn jî li hember ISO 14001 bi xwe tê nirxandin; ISO 14002-1 alîkariyê dike ku naveroka wê pergalê têkildartir bi mijarekê taybet bibe, bêyî ku merceke pejirînbar a cuda biafirîne.
Final assessment
Final assessment & certificate
Ten questions covering the eight modules. A verified learner must complete every module and achieve at least 70%. The server records the attempt and issues the certificate, not the browser.
Review trigger: Review immediately after a material change to ISO 14002-1's published edition or to ISO 14001 itself, and at least annually.
Professional boundary: General education only. Do not use this course as the sole basis for implementing or auditing an environmental management system.